Een koptelefoon aansluiten op de tv

De vier wegen in één oogopslag

Voordat we het over menu’s en kabels hebben, is het belangrijk om eerst naar de aansluitingen te kijken. Het is van cruciaal belang welke aansluitingen de tv heeft en of hij geluid draadloos kan verzenden. In het volgende overzicht worden de vier mogelijkheden gerangschikt op basis van wat het apparaat moet kunnen.

Wie geen hoofdtelefoonaansluiting meer heeft en wiens tv geen geluid via Bluetooth verzendt, kan dit oplossen met een zender of een basisstation aangesloten op de optische uitgang.

De twee draadloze opties verschillen vooral wat betreft de vertraging en het bereik. Bekabelde verbindingen bieden beide zonder compromissen, maar beperken wel de bewegingsvrijheid. Wie al een Bluetooth-hoofdtelefoon heeft, doet er goed aan de eerste twee opties in de tabel te bekijken. Wie er nog geen heeft en vooral waarde hecht aan gebruiksgemak, doet er goed aan de derde optie nader te bekijken.

Een hoofdtelefoon via Bluetooth verbinden

Bij nieuwere apparaten is dit meestal de standaardprocedure. Het koppelen bestaat uit twee stappen in een vaste volgorde. De koptelefoon moet als het ware zichtbaar worden, waarna de tv ernaar zoekt. Omgekeerd werkt dit niet, omdat de tv alleen apparaten vindt die op dat moment actief zijn. Daarnaast is er een speciaal geval dat voor de meeste mislukte pogingen zorgt.

1. De koppelingsmodus op de hoofdtelefoon activeren

De koptelefoon moet in de koppelingsmodus worden gezet, ook wel ‘pairing-modus’ genoemd. Meestal moet je de aan/uit-knop of een aparte Bluetooth-knop lang ingedrukt houden totdat een lampje gaat knipperen of er een gesproken melding klinkt.

2. Zoek het apparaat op de tv

Op de tv vind je de koppelingsoptie in de instellingen. Meestal staat deze onder ‘Geluid’, ‘Geluidsuitvoer’ of ‘Verbindingen’. Daar start een zoekopdracht die de beschikbare apparaten weergeeft. Als de koptelefoon verschijnt, selecteer je deze en bevestig je de verbinding. Bij sommige apparaten wordt daarbij om een bevestiging op de koptelefoon gevraagd, wat meestal gebeurt door even op een knop te drukken.

Daarna is het geluid nog niet per se via de koptelefoon te horen. Bij veel apparaten moet de geluidsuitvoer bovendien worden omgeschakeld van de interne luidsprekers naar het gekoppelde apparaat. Bij de volgende keer inschakelen maakt de koptelefoon dan meestal vanzelf verbinding.

Als er nog steeds geluid uit de tv komt terwijl de koptelefoon is aangesloten, wordt het geluid nog steeds parallel weergegeven of op het verkeerde apparaat. Bij sommige modellen worden meerdere gekoppelde apparaten in een lijst weergegeven, waaruit het actieve apparaat afzonderlijk kan worden geselecteerd.

De tv geeft geen geluid weer

Een Bluetooth-symbool op de verpakking zegt niets over de vraag of de tv geluid kan doorgeven. Bij veel modellen is deze functie uitsluitend bedoeld voor de afstandsbediening, een toetsenbord of andere accessoires. Voor geluidsoverdracht is een audioprofiel nodig. In de Bluetooth-standaard heet het betreffende profiel A2DP. Of een tv-toestel hierover beschikt, kun je met absolute zekerheid nagaan via het factsheet of de handleiding van de tv. Als daar ‘Bluetooth Audio’ of ‘A2DP’ staat vermeld, is de overdrachtsmogelijkheid aanwezig.

Een zender achteraf inbouwen of draadloze hoofdtelefoons gebruiken

Als de zendfunctie ontbreekt, kan de tv achteraf worden uitgerust. Hiervoor wordt doorgaans gebruikgemaakt van een achteraf geïnstalleerde zender of een draadloos systeem met een eigen zender. Beide verschillen meer van elkaar dan op het eerste gezicht lijkt. De ene oplossing voorziet het apparaat van Bluetooth, de andere omzeilt dit volledig.

Bluetooth-zender op de audio-uitgang

Een Bluetooth-zender, ook wel ‘transmitter’ genoemd, wordt aangesloten op een audio-uitgang van de tv en maakt er zo een apparaat van waarmee je kunt uitzenden. Je sluit hem aan via de hoofdtelefoonaansluiting, via RCA of via de optische uitgang. Hij wordt meestal via USB van stroom voorzien. (Vaak volstaat daarvoor een USB-aansluiting op de tv, maar afhankelijk van het model kan een aparte voeding ook handig zijn.)

Vervolgens wordt er niet met de televisie gekoppeld, maar met de zender. Bij de aankoop moet je vooral op twee aspecten letten. Ten eerste of de zender codecs met een lage latentie ondersteunt en ten tweede of hij twee koptelefoons tegelijk kan aansluiten. Het is bovendien belangrijk dat de zender en de koptelefoon dezelfde codec ondersteunen.

Een opmerking over de aansluiting: als de zender op de jack-aansluiting is aangesloten, kun je het volume meestal nog steeds met de afstandsbediening van de tv regelen. Bij de optische uitgang is het volume daarentegen vaak vast ingesteld. Als dat het geval is, regel je het volume via de koptelefoon zelf.

Draadloze hoofdtelefoon met basisstation

Een andere methode maakt helemaal geen gebruik van Bluetooth. Draadloze hoofdtelefoons zijn voorzien van een eigen basisstation, dat op de audio-uitgang wordt aangesloten en op een eigen frequentie uitzendt. Er is geen koppeling met de tv nodig, wat de installatie aanzienlijk versnelt en vereenvoudigt.

Dergelijke systemen hebben vaak een groter bereik dan Bluetooth en werken met minder vertraging. Het laadstation dient meestal tegelijkertijd als oplaadstation, zodat de hoofdtelefoon tussen twee avonden door wordt opgeborgen en opgeladen. Het enige nadeel: de hoofdtelefoon en het laadstation zijn aan elkaar gekoppeld. Een andere hoofdtelefoon kan er doorgaans niet op worden aangesloten.

Een hoofdtelefoon via een kabel aansluiten

De methode via een kabel wordt als ouderwets beschouwd, maar heeft twee belangrijke voordelen.

1. Er ontstaat geen vertraging tussen beeld en geluid.
2. Een accu kan ook niet leeg raken.

Daar staat tegenover dat de kabel de bewegingsvrijheid beperkt.

hoofdtelefoonaansluiting

De 3,5-millimeter-aansluiting is de meest directe manier. Sluit de koptelefoon aan, klaar. Het volume wordt geregeld door de tv. Bij platte apparaten zit de aansluiting echter vaak moeilijk bereikbaar aan de achterkant of ontbreekt deze bij nieuwere modellen helemaal. Een verlengkabel biedt uitkomst, maar mag niet te dun zijn, omdat er anders storende geluiden kunnen optreden.

Een ander punt betreft het geluidsvolume. Via de hoofdtelefoonaansluiting wordt dit door de tv geregeld. Bij sommige apparaten verloopt deze regeling los van die voor de luidsprekers. Als het geluid bij het ompluggen plotseling heel zacht of heel luid is, ligt de oorzaak meestal hier.

Optische uitgang

De optische uitgang geeft een digitaal signaal af. Deze kan daarom alleen worden gebruikt in combinatie met een zender of een basisstation dat het signaal omzet. Dit is de meest voorkomende bron van fouten bij een draadloze verbinding:

Als de geluidsuitvoer van de tv is ingesteld op een meerkanaalsformaat, kan het aangesloten apparaat hier meestal niet mee communiceren. Het gevolg is “geen geluid” of ruis. Het overschakelen naar PCM in het geluidsmenu lost dit in de meeste gevallen op, omdat dit formaat vrijwel overal wordt ondersteund.

Als het geluid te zacht blijft

Sommige televisies hebben een line-out in plaats van een hoofdtelefoonaansluiting. Soms zijn beide aanwezig en moeilijk van elkaar te onderscheiden. De line-out levert een vast signaalniveau voor versterkers en biedt geen regelbare luidheid. Een hoofdtelefoon die rechtstreeks hierop is aangesloten, blijft zacht. Ook de afstandsbediening biedt hier geen uitkomst. In dat geval is de enige oplossing de echte hoofdtelefoonaansluiting of een apparaat met een eigen versterker.

Wanneer beeld en geluid niet meer synchroon lopen

Draadloze overdracht kost tijd. Wanneer het geluid wordt gedigitaliseerd, verzonden en weer omgezet, ontstaat er een vertraging ten opzichte van de lipbewegingen. De mate waarin dit gebeurt, hangt vaak af van het transmissiepad en van wat er op dat moment wordt uitgezonden.

Er kan hiervoor geen vast getal worden genoemd. Dit hangt af van de televisie, de transmissieweg en de gebruikte methode, en kan zelfs per uitzending verschillen.

Hoe latenties ontstaan

Bluetooth is hier vooral afhankelijk van de tv, de zender, de koptelefoon en de codec. Technieken met een lage latentie kunnen de vertraging verminderen, maar moeten zowel door de zender als door de koptelefoon worden ondersteund. Als deze wederzijdse ondersteuning ontbreekt, schakelt de verbinding over op een andere techniek. Draadloze verbindingen via een basisstation zijn in dit opzicht meestal niet kritisch.

De verschuiving valt vooral op bij close-ups van gezichten. Bij muziek, sport of nieuwsuitzendingen vanuit de studio valt dezelfde waarde veel minder op, omdat het oog daar geen lippen heeft om mee te vergelijken.

Instellingen

Veel televisies hebben in het geluidsmenu een instelling voor de audiovertraging, vaak onder benamingen als ‘geluidsvertraging’ of ‘AV-Sync’. Hiermee kan de vertraging handmatig worden gecompenseerd. Het is verstandig om de afstemming uit te voeren aan de hand van een scène waarin iemand duidelijk zichtbaar spreekt. Houd er rekening mee dat de instelling meestal alleen geldt voor de uitgang die op dat moment wordt gebruikt. Wie wisselt tussen hoofdtelefoon en luidsprekers, moet de waarde mogelijk opnieuw aanpassen. De eenvoudigste oplossing is hier de pragmatische: uitschakelen en in de juiste volgorde weer inschakelen – eerst de externe apparaten, als laatste de televisie.

Als anderen in de kamer mee moeten luisteren

Zodra een koptelefoon is aangesloten, schakelen de meeste tv’s hun eigen luidsprekers uit. Voor één persoon is dat geen probleem. Maar als er iemand naast zit, hoort die persoon dan niets meer. Juist dat is vaak het struikelpunt van de koptelefoonoplossing in het dagelijks leven.

Dit betreft dus precies de situatie waarin een koptelefoon bij de tv het vaakst wordt gebruikt: de ene persoon verstaat de dialogen minder goed dan de andere en zet daarom het geluid harder, wat voor de rest van de mensen in de kamer onaangenaam wordt.

Twee kanalen voor geluid aan beide kanten

Sommige tv's bieden in het geluidsmenu een optie om het geluid tegelijkertijd via de luidsprekers en de koptelefoon af te spelen. Hetzelfde effect kan nog beter en geoptimaliseerder worden bereikt via twee afzonderlijke uitgangen: de luidsprekers of de soundbar blijven aanstaan, terwijl een zender het signaal extra afneemt via de optische uitgang of de jack-aansluiting.

De tv-spraakversterker OSKAR biedt de ideale oplossing voor dit probleem. Het basisstation wordt aangesloten op de optische uitgang of de jack-aansluiting van de tv en verzendt het geluid draadloos naar een draagbaar apparaat. Er is geen koppeling via menu’s nodig. Afhankelijk van de tv en de gekozen uitgang kan de tv gewoon blijven spelen voor de anderen in de kamer. Wie het geluid of alleen de dialogen minder goed verstaat, regelt het volume en het spraakfilter op zijn eigen apparaat, zonder dat alle anderen het geluid harder moeten horen.