De tv instellen en aansluiten

Welke aansluitingen heeft een televisie?

Door de redactie van Faller | | 6 min. leestijd
Aansluitingen aan de achterkant van een televisie, met HDMI, USB en andere aansluitingen

Achter de tv wordt het al snel onoverzichtelijk. Een dozijn aansluitingen, waarvan er veel op elkaar lijken, en de opschriften zijn piepklein. De aansluitingen van een tv zijn bij veel apparaten echter vergelijkbaar, waardoor je met eenmalige oriëntatie en indeling al snel duidelijkheid krijgt.

Moderne aansluitingen

Op een moderne smart-tv zorgen een klein aantal, maar veelzijdige aansluitingen voor bijna alles. Deze aansluitingen werken digitaal, verzenden beeld en geluid in hoge kwaliteit en zijn meestal klein maar duidelijk gelabeld, zodat externe apparaten en luidsprekers snel kunnen worden aangesloten. Opvallend is de trend naar steeds minder aansluitingen. Inmiddels kan één enkele HDMI-aansluiting zowel beeld als geluid weergeven. Daarnaast verloopt veel inmiddels draadloos. Wat tegenwoordig tot de basisuitrusting behoort, is te herleiden tot een handvol aansluitingen.

HDMI

HDMI is de belangrijkste aansluiting. Beeld en geluid worden samen via één enkele kabel digitaal doorgegeven, en juist daarom wordt bijna alle moderne apparatuur hierop aangesloten op de tv: van de spelconsole en de decoder tot de Blu-ray-speler en de streamingstick. Meestal zijn er meerdere van deze aansluitingen, zodat je niet steeds hoeft om te steken. Voor de meeste apparaten volstaat een gewone HDMI-kabel; alleen voor zeer hoge resoluties is een speciale kabel nodig. Sommige HDMI-aansluitingen sturen het geluid ook weer door, bijvoorbeeld naar een soundbar. De afkortingen hiervoor zijn ARC en eARC. Er zijn bovendien verschillende versies van HDMI, die vooral bij hoge resoluties en tijdens het gamen merkbaar zijn.

Hoofdtelefoonaansluiting (jack)

Bedrade hoofdtelefoons worden aangesloten op de analoge 3,5 mm-aansluiting. Dat is dezelfde aansluiting als bij de hoofdtelefoon voor de mobiele telefoon. Het is handig als het volume daarvan los van de luidsprekers van de tv kan worden geregeld. Bij nieuwe apparaten ontbreekt deze aansluiting echter steeds vaker. Wie toch aan de kabel gehecht blijft, kan een kleine omzetter op de optische uitgang aansluiten, die het digitale signaal weer omzet naar analoog.

Bluetooth

Bluetooth is het draadloze alternatief voor de hoofdtelefoonaansluiting. Met Bluetooth kun je een hoofdtelefoon of luidsprekers draadloos verbinden met de tv. Dat is vooral handig als het apparaat geen hoofdtelefoonaansluiting meer heeft, wat bij nieuwe modellen vaak het geval is. Een nadeel kan een hoorbare vertraging tussen beeld en geluid zijn; hoe groot deze is, hangt af van de tv, de hoofdtelefoon en de gebruikte Bluetooth-codec.

USB

USB-aansluitingen op de tv werken op dezelfde manier als op een computer. Je kunt er USB-sticks en externe harde schijven op aansluiten, en soms ook een toetsenbord of een gamepad. Oudere aansluitingen maken gebruik van de USB 2.0-standaard, nieuwere van de ongeveer tien keer snellere USB 3.0, te herkennen aan de blauwe binnenkant van de aansluiting. Veel tv's kunnen via USB ook lopende uitzendingen opnemen, mits de harde schijf die op de daarvoor bestemde aansluiting is aangesloten, voldoende stroom krijgt. Bij sommige apparaten levert de aansluiting bovendien voldoende stroom voor een streamingstick.

Aansluitingen van vroeger

Oudere televisies beschikken over een hele reeks andere aansluitingen. Deze stammen uit de tijd vóór HDMI en verzenden beeld en geluid nog analoog, dus via afzonderlijke kabels en met een enigszins wisselende kwaliteit. Op moderne apparaten zijn ze bijna verdwenen en komen ze steeds minder vaak voor. Wie zo’n aansluiting nodig heeft, moet vóór de aankoop controleren of de televisie deze aansluiting überhaupt nog heeft.

Scart

De brede, 21-polige Scart-aansluiting verzorgde vroeger de analoge overdracht van beeld en geluid, en wel in beide richtingen. Lange tijd was dit de belangrijkste verbinding tussen televisie, videorecorder en spelconsole. Met de overgang naar digitale technologie heeft HDMI deze aansluiting bijna volledig verdrongen, waardoor hij op nieuwe televisies nauwelijks nog te vinden is. Wie een oude videorecorder of een oudere spelconsole wil aansluiten, heeft dan een adapter nodig die het analoge signaal omzet in een HDMI-signaal. Dergelijke adapters zijn weliswaar verkrijgbaar, maar ze leveren niet altijd een perfect beeld.

VGA

De VGA-aansluiting werd lange tijd gebruikt om het beeld van een computer op de televisie weer te geven. Deze aansluiting verzendt uitsluitend analoog beeld; voor het geluid was altijd een aparte kabel nodig. Op moderne apparaten is deze aansluiting vrijwel verdwenen, aangezien computers en laptops tegenwoordig via HDMI worden aangesloten.

Cinch, component en composiet

Ook de gekleurde RCA-aansluitingen stammen uit het analoge tijdperk en zijn er in twee varianten. Bij composiet wordt het volledige beeld via één enkele gele aansluiting overgebracht, wat de eenvoudigste, maar ook de slechtste beeldkwaliteit oplevert. Bij component wordt het beeldsignaal verdeeld over een rode, groene en blauwe aansluiting, waardoor een scherper beeld mogelijk is; het geluid wordt daarbij via twee extra RCA-stekkers in rood en wit doorgegeven. Op moderne televisies zijn beide varianten zeldzaam geworden en kunnen ze meestal alleen nog via een adapter worden gebruikt.

TV-aansluitingen en hun huidige relevantie

In het dagelijks leven zijn tegenwoordig eigenlijk maar een handvol aansluitingen van belang. HDMI is geschikt voor bijna alle bronapparaten en verzorgt via ARC of eARC ook het geluid naar de soundbar. Via de hoofdtelefoonaansluiting of Bluetooth kun je het geluid alleen via een hoofdtelefoon beluisteren, zonder de luidsprekers van de tv te gebruiken, en via een USB-aansluiting kun je opslagmedia aansluiten of opnames maken. De oude aansluitingen zijn eigenlijk alleen nog relevant als je een ouder apparaat wilt aansluiten.

Veelgestelde vragen

In grote lijnen kunnen vier soorten worden onderscheiden. HDMI verzendt beeld en geluid tegelijkertijd, aparte geluidsuitgangen zoals de optische uitgang of de hoofdtelefoonaansluiting geven alleen geluid weer, USB is bedoeld voor opslag en opnames, en oudere analoge aansluitingen zoals Scart of VGA stammen uit de tijd vóór HDMI. Daarnaast is er Bluetooth als draadloze verbinding.

Tot de analoge aansluitingen behoren de 21-polige Scart-aansluiting, de gekleurde cinch-aansluitingen voor component- en composietsignalen en de VGA-aansluiting voor de computer. Ook de 3,5-mm-hoofdtelefoonaansluiting werkt analoog. Op nieuwe televisies zijn deze aansluitingen, met uitzondering van de hoofdtelefoonaansluiting, vrijwel niet meer te vinden.

Kabeltelevisie wordt ontvangen via de ronde antenneaansluiting op de televisie, waarin een coaxkabel wordt gestoken. Deze aansluiting wordt zowel gebruikt voor kabelontvangst via DVB-C als voor antenneontvangst via DVB-T2. Voor gecodeerde zenders is bovendien een module met smartcard in de CI-sleuf nodig.

Op een televisie vind je tegenwoordig vooral HDMI-aansluitingen voor beeld en geluid, een optische uitgang en een hoofdtelefoonaansluiting voor het geluid, Bluetooth voor draadloze verbindingen en USB voor opslag en opnames. Daarnaast zijn er nog oudere aansluitingen zoals Scart, VGA en cinch, die tegenwoordig nog maar zelden worden ingebouwd.

Aansluitingen kunnen worden ingedeeld op basis van het type signaal. Digitale aansluitingen zoals HDMI, USB en de optische uitgang verzenden signalen zonder verlies, terwijl analoge aansluitingen zoals Scart, Cinch of de jackplug werken met klassieke signalen. Daarnaast maakt men een onderscheid tussen ingangen, die een signaal ontvangen, en uitgangen, die het geluid weergeven, en tussen bekabelde en draadloze verbindingen zoals Bluetooth.