HDMI ARC en eARC op de tv

Wat is HDMI ARC?

Het audio-retourkanaal lost een probleem op dat ontstond bij de eerste flatscreen-tv’s. Beeld en geluid worden via HDMI in het apparaat ingevoerd, maar het geluid moet weer naar buiten worden gestuurd, naar een soundbar of een versterker. Vroeger was daarvoor een tweede kabel nodig, meestal een optische. Het retourkanaal bundelt beide richtingen in één kabel. In de volgende alinea’s wordt uitgelegd hoe dit werkt en hoe je de juiste aansluiting kunt herkennen.

Het retourkanaal uitgelegd

ARC staat voor Audio Return Channel. Deze functie maakt in beide richtingen gebruik van dezelfde HDMI-kabel. Het beeld wordt van het afspeelapparaat naar de tv gestuurd, terwijl het geluid van de tv teruggaat naar het audioapparaat. Hierdoor is een aparte optische kabel overbodig. Het retourkanaal werd geïntroduceerd met HDMI 1.4. Het is dan ook te vinden op veel tv’s van de afgelopen jaren.

Dit is vooral belangrijk voor inhoud die rechtstreeks op de tv zelf wordt weergegeven. Wie een mediabibliotheek of een streamingdienst via de apps van het apparaat gebruikt, heeft geen extern afspeelapparaat waarvan het geluid kan worden afgetapt. Het geluid moet dus de tv verlaten. Precies daarvoor is het retourkanaal verantwoordelijk.

Waaraan je de aansluiting kunt herkennen

Niet elke HDMI-aansluiting op de tv (er zijn er vaak meerdere) ondersteunt het retourkanaal. Meestal is er precies één. Naast het nummer staat er ‘ARC’ of ‘eARC’ bij. Op het audioapparaat heet de bijbehorende aansluiting vaak ‘HDMI OUT’ met dezelfde aanduiding. Als de kabel in een gewone ingang wordt gestoken, blijft alleen het beeld zichtbaar en komt het geluid niet terug.

Bij veel apparaten staat de aanduiding boven de aansluiting, bij sommige apparaten echter ook in zeer kleine letters naast de aansluiting of af en toe alleen in de handleiding. Wie twijfelt, vindt de informatie in de technische gegevens van de televisie onder het kopje ‘aansluitingen’.

Wat er verandert ten opzichte van de optische kabel

Vóór de introductie van het retourkanaal verliep de verbinding tussen de tv en het audioapparaat via de optische uitgang. Deze verbinding werkt ook vandaag de dag nog feilloos en is op veel apparaten nog steeds beschikbaar. De optische uitgang verzendt stereo- en gecomprimeerd meerkanaalsgeluid; voor formaten met hoge resolutie ontbreekt echter de bandbreedte. Bovendien kan via het retourkanaal het volume van het audioapparaat met de afstandsbediening van de tv worden geregeld. Bij de optische uitgang is daarvoor meestal een tweede afstandsbediening nodig.

Wat eARC anders maakt

Met HDMI 2.1 is de verbeterde versie van het retourkanaal geïntroduceerd. De „e“ staat voor „enhanced“. Uiterlijk ziet de aansluiting er hetzelfde uit. Technisch gezien heeft HDMI eARC echter een aanzienlijke sprong voorwaarts gemaakt ten opzichte van HDMI ARC. De verbetering betreft vooral de hoeveelheid geluidsgegevens die wordt doorgegeven. Of het verschil in de eigen woonkamer merkbaar is, hangt echter af van andere factoren.

Aanzienlijk meer bandbreedte

Het oorspronkelijke retourkanaal was ontworpen voor gecomprimeerde geluidsformaten. Voor stereo en meerkanaalsgeluid zoals Dolby Digital of DTS is dat voldoende. Geluidssporen met hoge resolutie komen daarentegen niet volledig door. Ze worden ofwel naar een lagere resolutie omgezet, ofwel helemaal niet doorgegeven.

eARC beschikt over een eigen dataverbinding voor het geluid en biedt daardoor aanzienlijk meer capaciteit. Volgens de HDMI Licensing Administrator verzendt eARC ongecomprimeerde signalen met een bemonsteringsfrequentie tot 192 kHz en 24 bit, evenals ongecomprimeerde 5.1- en 7.1-formaten. Formaten zoals Dolby TrueHD, Dolby Atmos, DTS-HD Master Audio en DTS:X komen zo volledig intact aan bij het audioapparaat.

eARC maakt gebruik van een geavanceerde gegevensoverdracht tussen de tv en het audioapparaat. Hierdoor is er meer bandbreedte beschikbaar, wordt het apparaat beter herkend en zijn er functies voor het synchroniseren van beeld en geluid.

Wanneer het verschil merkbaar wordt

Wie voornamelijk lineaire televisie kijkt, zal nauwelijks een verschil merken, omdat het uitzendsignaal sowieso al gecomprimeerd is. Bij geluidssporen met hoge resolutie van Blu-ray of van streamingdiensten die dit aanbieden, kan eARC daarentegen de volledige bandbreedte doorgeven en zo een merkbare verbetering bewerkstelligen.

Voor de verstaanbaarheid van spraak is de bandbreedte echter slechts één van de vele factoren. Een grotere datastroom maakt dialogen bijvoorbeeld niet automatisch duidelijker. Of spraak duidelijk overkomt, hangt eerder af van de geluidsmix, de luidspreker en de ruimte.

ARC ondersteunt stereo en gecomprimeerd meerkanaalsgeluid en is voldoende voor lineaire televisie. eARC is de moeite waard als je wilt dat geluidssporen met hoge resolutie ongewijzigd bij het audioapparaat aankomen.

Overzicht van de voor- en nadelen

Welke kabel is nodig?

Het retourkanaal stelt eisen aan de kabel, en die verschillen tussen de twee varianten. Voor ARC volstaat in de regel de HDMI-kabel die bijna iedereen thuis heeft. Bij eARC leiden te oude kabels daarentegen regelmatig tot haperingen of een volledig ontbrekend geluid. De HDMI-kabelklassen zijn gecertificeerd en herkenbaar aan de aanduiding.

High Speed is voldoende voor ARC

Voor het eenvoudige retourkanaal volstaat in de regel een kabel van de klasse High Speed. Dergelijke kabels worden bij veel apparaten meegeleverd en zijn al jaren gangbaar. Het loont hier meestal niet de moeite om ze te vervangen, zolang de verbinding stabiel blijft.

Ultra High Speed voor eARC

Wie gebruik wil maken van eARC, kan beter kiezen voor een ultrasnelle kabel. De hogere gegevenssnelheden kunnen oudere kabels overbelasten, wat zich uit in haperingen of het volledig uitvallen van het geluid. Ultrasnelle kabels zijn doorgaans achterwaarts compatibel. Ze werken dus ook op apparaten die alleen het eenvoudige retourkanaal ondersteunen.

Als de kabel langer moet worden

Voor korte afstanden in de woonkamer zijn koperen kabels geen probleem. Naarmate de lengte toeneemt, neemt de gevoeligheid voor storingen toe en juist het breedbandige retourkanaal reageert hier gevoelig op. De HDMI-specificatie noemt geen vaste bovengrens. De kwaliteit en de opbouw van de kabel zijn doorslaggevend. Voor installaties in het plafond of grote ruimtes zijn er optische HDMI-kabels beschikbaar, die het signaal als licht overbrengen en over grotere afstanden stabieler blijven.

HDMI ARC instellen

Het aansluiten zelf is zo gepiept; het instellen via het menu kost meestal meer tijd dan het aansluiten van de kabel. Door de volgende volgorde aan te houden, kun je veelvoorkomende valkuilen vermijden. Dat is handiger dan je zou denken. Wie zich hieraan houdt, merkt na elke stap of er iets niet klopt, in plaats van aan het eind met een apparaat zonder geluid te zitten. De menuopties kunnen per fabrikant verschillen, maar de logica erachter is overal hetzelfde.

1. De juiste aansluiting kiezen

De kabel moet op beide apparaten worden aangesloten op de aansluiting met de aanduiding ARC of eARC. Op de tv is dit een HDMI-ingang, op het audioapparaat meestal een aparte HDMI-uitgang. Als slechts één van de twee apparaten eARC ondersteunt, blijft de verbinding automatisch in de standaardmodus werken.

2. De geluidsuitvoer aanpassen

In het geluidsmenu van de tv moet de uitvoer worden omgeschakeld van de interne luidsprekers naar het externe apparaat. Dit menu-item is meestal te vinden onder ‘Geluid’ of ‘Audio-uitgang’. Dit is een belangrijke instellingsstap. Zonder deze instelling blijft het geluid in de tv, ook al is de kabel correct aangesloten.

3. De apparaatbesturing inschakelen

Het retourkanaal werkt nauw samen met de apparaatbesturing via HDMI, die bekendstaat onder de afkorting CEC. Deze zorgt ervoor dat het externe apparaat samen met de tv wordt ingeschakeld en dat het volume via de afstandsbediening van de tv kan worden geregeld. In het menu heeft deze functie bij bijna elke fabrikant een eigen naam, maar overal wordt hetzelfde bedoeld. Deze functie moet op beide apparaten zijn ingeschakeld.

4. Het resultaat controleren

Na het omschakelen zou het geluid uit het externe apparaat moeten komen en zouden de interne luidsprekers gedempt moeten blijven. Als het geluid uit beide bronnen tegelijk komt, staat de uitvoer in het menu nog ingesteld op parallelle uitvoer en moet dit worden aangepast. Een korte test met een uitzending waarin iemand spreekt, laat sneller dan muziek zien of de verbinding goed en synchroon verloopt.

Het is ook zinvol om een test uit te voeren met verschillende bronnen. Een mediabibliotheek via de tv-app en een ander aangesloten extern apparaat gedragen zich niet per se hetzelfde, omdat ze verschillende geluidsformaten leveren.

Als er geen geluid te horen is

Het terugkoppelkanaal werkt niet altijd meteen. Dit ligt zelden aan een defect aan het apparaat. De meeste gevallen zijn toe te schrijven aan vier oorzaken. Deze kunnen een voor een worden getest. Het is verstandig om na elke stap even te controleren of het geluid weer terug is, in plaats van meerdere dingen tegelijk te wijzigen. Als er na elke stap nog steeds geen geluid is, wordt het zoekgebied daarmee al aanzienlijk beperkt.

1. De apparaten hebben geen verbinding gemaakt

Tijdens het aansluiten wisselen de apparaten diverse gegevens met elkaar uit. Als deze afstemming misgaat, is er geen geluid. In dat geval helpt het vaak om beide apparaten een paar minuten van de stroom te halen en daarna eerst de tv en vervolgens het audioapparaat in te schakelen. Ook is het de moeite waard om de kabel aan beide uiteinden stevig vast te steken; dit is vaker dan je zou denken de oorzaak van de storing.

2. Het audioformaat klopt niet

De tv geeft het geluid weer in een bepaald formaat en het audioapparaat moet daarmee overweg kunnen. Als de uitvoer is ingesteld op een meerkanaalsformaat dat het andere apparaat niet ondersteunt, komt er daar niets door. In dat geval helpt het meestal om over te schakelen naar PCM, omdat dit formaat vrijwel overal wordt ondersteund. Deze optie is meestal te vinden onder de geavanceerde geluidsinstellingen.

3. De spelers zijn op het verkeerde apparaat aangesloten

Als een receiver, soundbar of spelconsole rechtstreeks op de tv is aangesloten, moet de tv het geluid doorgeven. Dat lukt niet bij elk formaat en via het eenvoudige retourkanaal wordt het geluid daarbij soms teruggebracht tot stereo. Wie het volledige geluidsspoor wil, kan dergelijke apparaten beter rechtstreeks op de versterker aansluiten en het beeld van daaruit naar de tv sturen.

Als het geluid en het beeld na het omschakelen niet synchroon lopen, komt dat door de verwerkingstijd in de keten. Bij eARC is een automatische correctie ingebouwd; bij een eenvoudig retourkanaal kan de vertraging, afhankelijk van het apparaat, handmatig worden aangepast. Het apparaat uit- en weer inschakelen lost dit probleem vaak ook op.

4. De bediening van het apparaat is uitgeschakeld

Sommige tv’s geven alleen geluid via het retourkanaal als de apparaatbesturing via HDMI actief is. Deze functie wordt soms per ongeluk uitgeschakeld in de instellingen, bijvoorbeeld na een reset of een update.

Als er na het doorlopen en testen van de punten 1 tot en met 4 nog steeds geen geluid te horen is, kan het helpen om een andere kabel te gebruiken. Defecte of te oude kabels vallen zelden meteen op. Ze leiden vaak eerder tot sporadische storingen, waarvan de oorzaak moeilijk te achterhalen is.

Waar het retourkanaal zijn grenzen bereikt

Niet elke tv-kamer kan op een zinvolle manier via het retourkanaal worden bekabeld. Er zijn doorgaans drie situaties waarin een andere methode beter geschikt is of mogelijk zelfs de enige optie is. In alle drie de gevallen blijft de optische uitgang het snelste alternatief, omdat deze op de meeste tv’s aanwezig is en volstaat voor zowel stereo als gecomprimeerd meerkanaalsgeluid.

Oudere versterkers zonder digitale ingang

Veel goed bewaarde installaties hebben geen HDMI-aansluiting. Het geluid kan toch worden gebruikt, namelijk via de optische uitgang van de televisie en een omzetter die het digitale signaal omzet in een analoog signaal. Hiervoor moet de televisie meestal worden ingesteld op een eenvoudig stereoformaat.

Als het geluid niet door de hele ruimte moet klinken

Het retourkanaal is aangesloten op een vast apparaat in de ruimte. Wie het geluid dichter bij zijn eigen zitplaats wil hebben of het zachter wil horen zonder anderen te storen, is hiermee niet geholpen. In dat geval moet je via de optische uitgang of de hoofdtelefoonaansluiting verbinding maken met een draadloze luidspreker.

Dat kan ook worden gecombineerd. Een soundbar wordt aangesloten op het achterkanaal, een tweede apparaat op de optische uitgang. Beide signalen lopen dan parallel, waarbij er door het verschil in verwerkingstijd een hoorbare vertraging tussen de apparaten kan ontstaan.

Als er slechts één aansluiting beschikbaar is

Bij oudere of zeer eenvoudige televisies is er geen retourkanaal en vaak is de enige beschikbare aansluiting al bezet door een ander apparaat. Dan blijft de optische uitgang over, die op de meeste televisies te vinden is en voldoende is voor stereo en gecomprimeerd meerkanaalsgeluid.