TV-spraakversterker of TV-geluidsversterker

Twee begrippen, één productfamilie

Beide benamingen verwijzen naar apparaten die hetzelfde basisprobleem oplossen. De televisie staat enkele meters verderop, waardoor het geluid onderweg aan helderheid inboet. Het probleem kan niet worden opgelost door alleen het volume harder te zetten. Beide soorten apparaten pikken het geluid daarom op bij de televisie en brengen het naar de zitplaats. De opstelling is dan ook hetzelfde: een basisstation bij de televisie en een ontvanger op de plek waar men zit.

De gehoorversterker als overkoepelende term

De term ‘geluidsversterker’ is een bredere benaming. Deze term omvat elk apparaat dat het geluid van de televisie opvangt, versterkt en dichter bij de luisterplaats brengt. Hieronder vallen zowel draagbare luidsprekers als hoofdtelefoonoplossingen met een eigen zendstation. Wat deze apparaten gemeen hebben, is dat ze het geluid van de televisie oppikken en dit onafhankelijk van het volume van de televisie zelf kunnen regelen.

Het grote voordeel van deze oplossingen is dat het geluid de luisteraar vanaf slechts enkele centimeters bereikt. Daardoor komt er aanzienlijk meer direct geluid bij het oor terecht dan vanaf twee tot vier of meer meter, waardoor hier ook een lager volume volstaat.

De spraakversterker als speciaal geval

De spraakversterker doet hetzelfde en gaat bovendien nog een stap verder. Hij verandert het signaal voordat het de luisteraar bereikt. Het frequentiebereik van de menselijke stem wordt versterkt, terwijl muziek, effecten en sfeergeluiden naar de achtergrond verdwijnen. De verhouding tussen spraak en achtergrond verschuift dus. Daardoor wordt niet alles tegelijk luider, maar komt de stem naar voren.

Precies hierin zit het praktische verschil. Het volume verhogen versterkt zowel dialogen als explosies. Spraakverwerking versterkt juist datgene wat belangrijk is voor het begrip. De balans tussen spraak en de overige geluiden is de doorslaggevende factor voor de verstaanbaarheid van dialogen in media-inhoud.

De verschillen in één oogopslag

Uit de volgende vergelijking blijkt waar de twee soorten apparaten overeenkomen en waar ze van elkaar verschillen. De eerste aspecten zijn bij beide hetzelfde, omdat de spraakversterker de eigenschappen van het hoortoestel in zich heeft.

De eerste drie aspecten zijn identiek, omdat de spraakversterker tot de groep van gehoorversterkers behoort. Het verschil ontstaat pas door de bewerking van het geluidssignaal.

Ongelijkmatig gebruik van termen in de markt

In productbeschrijvingen worden beide termen vaak als synoniemen gebruikt. Dat is niet helemaal verkeerd. Een apparaat met spraakverwerking mag zich terecht een ‘gehoorversterker’ noemen, omdat het aan de eisen van deze categorie voldoet. Omgekeerd wordt de term ‘spraakversterker’ soms ook gebruikt voor apparaten die het geluid alleen maar luider maken; wat eigenlijk niet correct is. Er bestaat echter voor geen van beide termen een beschermde definitie.

Concreet betekent dit voor de keuze: de termen ‘tv-spraakversterker’ en ‘tv-gehoorversterker’ zeggen op zich in eerste instantie weinig over de concrete eigenschappen ervan. Het is veelzeggender om te vragen of het apparaat instelbare filters voor spraak heeft of alleen een volumeregelaar.

OSKAR vervult beide functies

OSKAR valt in beide categorieën: het apparaat brengt het geluid naar de luisterplaats en past het bovendien aan voor spraak.

Het geluid op de luisterplaats

Een basisstation wordt aangesloten op de tv, naar keuze op de optische uitgang of op de jackaansluiting. Van daaruit wordt het geluid draadloos doorgestuurd naar het draagbare apparaat, dat naast de fauteuil of op de tafel staat. Het volume wordt op het apparaat zelf geregeld, onafhankelijk van de tv.

Hiermee is aan de basisfunctie van een gehoorversterker voldaan. De televisie kan zachter staan of gewoon blijven spelen voor anderen in de kamer, terwijl je op je eigen plek het juiste volume hebt. Het basisstation dient tegelijkertijd als oplaadstation, zodat het apparaat tussen twee tv-avonden door wordt opgeladen.

Drie filterstappen voor dialogen

Daarnaast bewerkt de ‘ OSKAR ’ het signaal. Op het apparaat kunnen drie instellingen voor het spraakfilter worden gekozen om stemmen te laten opvallen ten opzichte van muziek en geluidseffecten. Welke stand het beste is, hangt af van de invoer en van je eigen voorkeur, en kan tijdens het gebruik worden aangepast. Nieuwsuitzendingen en talkshows hebben bijvoorbeeld meestal een andere instelling nodig dan een film met een drukke geluidsspoor.

Pas door deze bewerking wordt de tv-geluidsversterker een tv-spraakversterker. Dit is de reden waarom beide benamingen van toepassing zijn op de OSKAR . De filtertrappen hebben dan ook een eigen instelknop op het apparaat, los van het volume.

De juiste functie vinden

Ongeacht de benaming staat het oplossen van het probleem voorop. Daarbij kunnen twee situaties van elkaar worden onderscheiden, die elk andere eisen aan het apparaat stellen.

Het geluid is te zacht op mijn zitplaats

Als het geluid in principe duidelijk, maar alleen te zacht bij de zitplaats aankomt, is de basisfunctie voldoende. Dit komt vaak voor in grote ruimtes of bij zitplaatsen die ver van het apparaat verwijderd zijn. Het belangrijkste hierbij is dat het geluid met zo min mogelijk verlies aankomt en afzonderlijk kan worden geregeld. Als aanvulling, omdat dit vaak voorkomt, moet worden vermeld dat er vertragingen tussen beeld en geluid kunnen optreden. Draadloze verbindingen via een eigen basisstation hebben minder vertraging dan een verbinding via Bluetooth.

Onduidelijke dialogen

Als afzonderlijke woorden onduidelijk blijven, hoewel het totale volume op peil is, helpt het niet om het volume nog verder te verhogen. Dan ligt het aan de verhouding tussen spraak en muziek en effecten. Precies hier komt de spraakverwerking om de hoek kijken. Een hoog vermogen (watt) zegt namelijk niets over hoe duidelijk de spraak uiteindelijk overkomt.

Aangezien een apparaat met spraakverwerking beide functies heeft, is dit in geval van twijfel de betere keuze. Wie vervolgens merkt dat alleen de afstand moet worden overbrugd, kan de filters op het laagste niveau laten staan of uitschakelen.